De digitale schandpaal, ooit gestart als een lollig, transparant, direct communicatiemiddel met heerlijk korte lijnen (want binnen 10 seconden is het geven van je mening getypt en gepiept), trekt inmiddels verwoestende sporen in het dagelijks leven van sommige mensen. De Engelse journalist Jon Ronson beschrijft dit fenomeen treffend in zijn boek So you’ve been publicly shamed.

Een van de bekendste voorbeelden is die van PR-medewerkster Justine Sacco. Vlak voordat zij op het vliegtuig naar Afrika stapte, twitterde zij het (inderdaad onbenullige) grapje ‘Onderweg naar Afrika. Ik hoop dat ik geen aids oploop. GRAPJE. Ik ben blank.’ Ze klapte haar telefoon uit en ging slapen.

Toen zij in Afrika uit het toestel stapte, was #hasJustineSaccolandedyet? trending topic op Twitter. Om Justines reactie op de ontstane twitterstorm te kunnen fotograferen waren mensen speciaal naar het vliegveld gekomen. Justine werd per direct ontslagen. Een jaar na haar ontslag vond Justine een baan, waarop een groep twitteraars opnieuw vond dat ze moest worden ontslagen. Een partner kon ze niet vinden, vertelde ze Jon Ronson. Anno 2016 google je immers eerst even je potentiële date, alvorens je met hem of haar uitgaat. De lynchpartij was succesvol geweest.

Het genieten van een publieke vernedering en massahysterie is helaas inherent aan mensen. Voorheen juichten we in de arena, of stonden we vooraan bij de schandpaal of de guillotine. Relikwieën uit het verleden? Zeker, maar je kunt je afvragen of er met de afschaffing van deze zaken daadwerkelijk vooruitgang is geboekt op het gebied van beschaving.

Niet zolang de digitale schandpaal ervoor in de plaats is gekomen, die de vernedering – in tegenstelling tot de middeleeuwse schandpaal – totaal en onomkeerbaar in het – letterlijk – collectieve geheugen plaatst.